BNV

TEFE – TÜFE – ÜFE Nedir?

Ülkemizde enflasyondan bahsederken TEFE – TÜFE – ÜFE terimlerleri çok kullanılıyor. Peki bunlar ne demektir? Arasındaki fark nedir? Tüm bu merak edilen soruların cevaplarını yazımızda bulabilirsiniz.

TEFE Nedir?

TEFE , Toptan Eşya Fiyat Endeksi’nin kısaltılmış halidir. Kulladığımız malların tüm ham maddelerini içine alır. Yani toptan satılan malların fiyat artışlarını gösteren bir endekstir. Yurt içinde üretilen mal gruplarından oluşturulan bir sepetin, üreticiden toptan satış noktasına uzanan zincirdeki fiyat değişimlerinin belirlenmesinde kullanılan ve Türkiye İstatistik Kurumu tarafından (TÜİK) hesaplanan endekstir.

TEFE, mamulün arz tarafındaki fiyat artışlarını gösteren maliyet enflasyonu endeksidir. TEFE hesaplamasında, mamülün yanı sıra hammadde ve yarı mamüllerin dahil de edildiği sepette bulunan mamullerin arz fiyatlarına, vergiler, toptancı marjları da dahil edilir.

TÜİK, tüketiciye yansıyan fiyat değişimlerini ölçen Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE) gibi, ürünlerin üretim aşamasındaki fiyat değişimlerini ölçecek daha anlamlı bir endeks oluşturmak üzere 2005 yılında Üretici Fiyat Endeksi – ÜFE hesaplamasına geçmiştir, o tarihten bu yana TEFE yerine ÜFE kullanılmaktadır.

TÜFE Nedir?

TÜFE, Tüketici Fiyat Endeksi’dir. Kısaca daha önce satın alınmış bir malın – hizmetin, daha sonra ki bir tarihteki fiyatı ile karşılaştırılmasına yarar. Bir tüketicinin satın aldığı belirli bir ürün ve hizmet grubunun fiyatlarındaki ortalama değişimleri gösteren bir ölçüttür. Yıllık enflasyon değerindeki değişimi ölçmek için kullanılır.

TÜFE, İstatistik bilimindeki indeks sayılar ile hesaplanır. Belli bir yıl seçilir ve bu yıl temel yıl kabul edilir. Endeks değeri 100’dür. Bundan sonraki yıllar, yani cari yıllar enflasyon değerlerine göre değişkenlik gösterir ve temel alınan endekste oynamalar olur.

Türkiye’deki fiyat endekslerinin aylık ve yıllık bazdaki artış oranları, Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından her ay düzenli olarak hesaplanmakta ve yayınlanmaktadır. Yıllık enflasyon hesaplaması, aylık enflasyon hesaplamalarının yıllık bazda genişletilmesiyle yapılırken, aylık enflasyon hesaplaması aylık verilerin bileşkesinin verdiği toplam değişim dikkate alınarak yapılır

ÜFE Nedir?

ÜFE, Üretici Fiyatı Endeksi demektir. Belirli bir referans döneminde ülke ekonomisinde üretimi yapılan ve yurtiçine satışa konu olan ürünlerin, üretici fiyatlarını zaman içinde karşılaştırarak fiyat değişikliklerini ölçen fiyat endeksidir. Aylık ya da yıllık enflasyon rakamının belirlenmesinde kullanılır.

TÜİK, 2005 yılından itibaren , üretici enflasyonunu belirlemek için ÜFE’yi kullanmaya başlamıştır. Önceden kullanılan Toptan Eşya Fiyatları Endeksi (TEFE), yurtiçinde üretimi yapılan maddelerin fiyatlarının, kısmen üreticiden kısmen de üretim yapmayan ve toptan satışla uğraşan aracılardan elde edilmesi ile hesaplanan; fiyatlara, tüketiciye yansıyan vergiler ile toptancı marjlarının dahil olduğu, karma bir fiyat endeksiydi. Gerek malların tüketim aşamasındaki fiyat değişimlerini ölçen TÜFE’ye karşılık üretim aşamasındaki fiyat değişimlerini ölçen daha anlamlı bir endeks oluşturmak amacıyla Üretici Fiyatları Endeksi hesaplamasına geçilmiştir.

Peki, TÜFE ile ÜFE arasındaki fark nedir?

TÜFE ile ÜFE arasındaki temel fark, fiyat derlenen birimlerde ortaya çıkmaktadır.

TÜFE’de fiyatlar, üreticilerin yanı sıra toptan satış noktalarından da (sebze, meyve ve balık hâllerinden) derlenmektedir. Toptan eşya fiyatlarına Katma Değer Vergisi (KDV) gibi vergiler dahil edilmektedir.
ÜFE’de, fiyatların özellikle üreticilerden derlenmesi esastır ve ürün fiyatları vergiler hariç, yurtiçi peşin satış fiyatlarıdır.

ÜFE kapsamındaki sektörler

Gayrisafi millî hasıla (GSMH) içinde yer alan iktisadî faaliyet kollarında:

  • Tarım,
  • Avcılık,
  • Ormancılık
  • Balıkçılık
  • Sanayide: Madencilik ve taş ocakçılığı
  • İmalat sanayii
  • Elektrik, gaz ve su sektörleri

ÜFE kapsamı dışındaki sektörler

ÜFE’de kapsanan beş ana sektör dışında kalan ticaret ve hizmet faaliyetlerinde yer alan sektörler endekste kapsanmamaktadır. Bunlar, inşaat, toptan ve perakende ticaret, otel ve lokantalar, ulaştırma, depolama, haberleşme, malî aracı kuruluşların faaliyetleri, eğitim, sağlık işleri ve sosyal hizmetler gibi sektörlerdir.

ÜFE’ni kullanım amacı

Üretici Fiyatı Endeksi, aşağıdakilerin de aralarında bulunduğu çeşitli konularda karar alıcılara yardımcı olan önemli bir göstergedir.

  • Enflâsyon ve ekonomideki fiyat hareketlerinin izlenmesi
  • Hükümetlerin ekonomik politikalarının belirlenmesi
  • Ücretlerin ve fiyatların ayarlanması
  • Üretim ve verimlilik hesapları
  • Muhasebe hesapları
  • Fiyat analizlerine ilişkin çalışmalar
  • Yatırım kararları

Post a Comment